آشنایی با بیش‌حسی لامسه در کودکان اوتیسم و نقش فیجت‌های ضد استرس

اختلال پردازش حسی (SPD) یکی از همراهان شایع طیف اوتیسم است. در این میان، بیش‌حسی لامسه (Tactile Defensiveness) وضعیتی است که در آن سیستم عصبی کودک، محرک‌های لمسی عادی را به عنوان سیگنال‌های خطر یا درد تفسیر می‌کند. به همین دلیل است که شستن صورت، کوتاهی مو، یا برچسب پشت یقه لباس می‌تواند برای کودک یک بحران حسی بزرگ ایجاد کند.

💡 نقش فیجت‌ها و ابزارهای دست‌ورزی چیست؟ فیجت‌ها و اسباب‌بازی‌های حسی (مانند پاپ‌ایت‌ها، توپ‌های ژله‌ای و لوله‌های آکاردئونی) به عنوان یک «تعدیل‌کننده حسی» عمل می‌کنند. وقتی کودک به طور ارادی یک فیجت را فشرده می‌کند یا تکان می‌دهد، در حال ارسال فیدبک‌های منظم به مغز خود است. این عمل ارادی، توجه سیستم عصبی را به خود جلب کرده و مانند یک فیلتر، مانع از ورود محرک‌های ناخواسته و آزاردهنده محیطی می‌شود. در نتیجه، اضطراب کودک به شدت کاهش می‌یابد.

⚠️ توصیه کاردرمانی برای والدین:

• هرگز کودک را به لمس کردن بافت‌هایی که از آن‌ها می‌ترسد (مثل چمن، شن یا گل) مجبور نکنید.

• فیجت‌های حسی را در مواقعی که محیط شلوغ است (مثل مطب پزشک یا مهمانی) به عنوان ابزار کمکی همراه خود داشته باشید.